Dördüncü Bölüm         
Filistinlilerin Haklarının Giderek Artan Oranda Tanınması

FKÖ lideri Yaser Arafat Genel Kurul’a
Sesleniyor, Kasım 1974. Fotoğraf:Birleşmiş Milletler

 

1950’lerde ve 1960’ların başlarında, Filistin konusuna olan uluslararası ilgi yoğunlukla Filistinli mülteciler sorunu ve devletler arası anlaşmazlığa odaklanırken, 1967 savaşından sonra Filistin sorunu daha kapsamlı siyasi bir bağlamda algılanmaya başlandı. Filistinliler ulusal haklarını kazanmak için çabalarını arttırdılar. Filistin Kurtuluş Örgütü, 1968’de, uluslararası camianın, Filistinlilerin haklarını kazanmak için devam eden çabalarına destek olmada ve sorumluluklarını yerine getirmekte başarısız olduğunu belirterek yeni bir Filistin Şartı hazırladı.

Genel Kurul Filistin Meselesi’ni Tekrar Ele Alıyor

Aralık 1969’da Genel Kurul, 2535 (XXIV) sayılı kararla “Filistinli Arap mülteciler sorununun Birleşmiş Milletler Antlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kapsamındaki devrolunamayan haklarının reddinden kaynaklandığını” belirledi. Eylül 1974’te 56 üye devlet, “Filistin Meselesi”nin Genel Kurul gündemine bir madde olarak eklenmesini teklif etti. Filistin meselesinin ve Filistin halkının durumunun ve kaderinin 20 yılı aşkın süredir Kurul gündemine ayrı bir madde olarak alınmadığına dikkat çekildi. Teklif kabul edildi ve o zamandan bu yana Filistin meselesi her yıl Kurulun gündeminin bir parçası haline geldi.

Genel Kurul 22 Kasım 1974’te kabul edilen bir kararda dış müdahale olmaksızın ulusal bağımsızlık ve egemenlik hakkı ve evlerine ve topraklarına geri dönme hakları dahil Filistinlilerin devronulamaz haklarını yeniden tastik etti. Filistin halkının hakları Kurul tarafından 1974’te ifade edildiği gibi, o zamandan beri her yıl teyit edilmektedir.

FKÖ için Gözlemci Statüsü, 1974

Yaser Arafat, 13 Kasım 1974’te New York’ta, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada Birleşmiş Milletler tarafından  Filistin meselesinin yeniden incelenmesini memnuniyetle karşıladığını söyledi: “Biz bu adımı kendi halkımızın meselesi için olduğu kadar BM için de bir zafer olarak görüyoruz,” dedi. Uzun bir konuşmanın ardından “Bugün buraya bir zeytin dalı ve bir barış savaşçısının silahını taşıyarak geldim. Zeytin dalının elimden düşmesine izin vermeyin” açıklamasını yaptı.  Dokuz gün sonra, Genel Kurul FKÖ’yü Filistin halkının temsilcisi olarak, gözlemci statüsünde faaliyetlerine katılmaya davet etti. Daha sonra bu gözlemci statüsü tüm Birleşmiş Milletler kurumlarını kapsayacak şekilde genişletildi. Genel Kurul, 15 Aralık 1988 tarih ve 43/177 sayılı kararı ile Filistin Milli Konseyinin Filistin Devletini ilanını kayıt altına aldı  (bkz Bölüm 5). Kurul, Filistin halkının 1967’den bu yana işgal altında olan topraklarda özerklik haklarını tatbik etmelerinin sağlanmasının gerekliliğini tekrar vurguladı. Ayrıca, Genel Kurul “Filistin” ünvanının (Filistin Kurtuluş Örgütü yerine) Birleşmiş Milletler sisteminde kullanılmasına karar verdi ve FKÖ’nün sistem içindeki  gözlemci statüsünün bu değişiklikten etkilenmeyeceğini belirtti.

Genel Kurul, on yıl sonra, 7 Temmuz 1998 tarih ve  52/250 sayılı kararı ile Filistin’e gözlemci statüsünün yanı sıra Genel Kurul ve Birleşmiş Milletlerin diğer çalışmalarına ve uluslararası konferanslara katılma ayrıcalığı vermiştir.

Filistin Hakları Komitesinin Kuruluşu, 1975

Genel Kurul, 1975 yılında Filistin Hakları Komitesi olarak da bilinen Filistin Halkının Devredilemez Haklarının İcra Komitesi’ni  kurdu. Komite’den Filistinlilerin devredilemez haklarının icra edilebilmesi için bir program hazırlanması istendi.  1976 yılında Komite biri Filistinlilerin ülkelerine ve evlerine dönme hakları, diğeri de özerklik, ulusal bağımsızlık ve egemenlik hakları ile alakalı iki ayrı öneri sundu.

Güvenlik Konseyi önerileri tartıştı fakat konseyin daimi üyesi olan Amerika Birleşik Devletleri’nin olumsuz oyu sebebiyle bir karara varamadı. Konsey mevzuyu müteakip oturumlarda tekrar tartıştı fakat her defasında bir karara varamadan ertelemek durumunda kaldı. Ancak öneriler Genel Kurulca 1976 ve takip eden yıllarda desteklendi. Kurul aynı zamanda Komiteden Filistin meselesi ile ilgili durumu izlemesi ve Genel Kurul veya Güvenlik Konseyi’ne önerilerde bulunmasını talep etti. Komiteye ayrıca önerilerini sivil toplum kuruluşları ve diğer uygun yollar dahil olmak üzere en yaygın şekilde duyurma yetkisi verildi.

Komite 1980 ve 1990 yılları boyunca Filistinlilerin haklarını gözlemledi ve bulguları Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi’ne sundu. Bölgesel düzeyde Asya, Afrika, Avrupa, Kuzey Amerika, Latin Amerika ve Karayipler’de yapılan yıllık seminerler, sempozyumlar ve diğer aktiviteler Filistin meselesi konusunda uluslararası bilincin artmasına yardımcı oldu ve Filistin halkının devredilemez haklarının kullanımı üzerine varılacak barışçıl bir uzlaşmaya olan gereksinime dikkatleri çekti.

Seminerler 1996 yılında başlayarak her yıl Asya, Afrika, Latin Amerika ve Avrupa’da “Filistin Halkına Destek” ya da “İsrail-Filistin Barışına Destek” teması üzerine yapıldı. 1999 yılının Haziran ayında Cenevre’de “Dördüncü Cenevre Sözleşmesini Güçlendirecek Önlemler”e yoğunlaşan bir toplantı yapıldı. 2004 ve 2005’te Cenevre’de toplantılar işgal edilen Filistin topraklarında İsrail tarafından bir ayırma duvarının yapılmasının etkileri üzerine yoğunlaştı, 2006’da “Birleşmiş Milletler Filistin Halkını Destekleyen Sivil Toplum Uluslararası Konferansı” Cenevre’de yapıldı. Filistin Meselesi üzerine Birleşmiş Milletler Afrika Toplantısı Pretoria’da 2007 yılında yapıldı. Bu girişimler sivil toplum kuruluşları ve uluslararası medyanın temsilcileri kadar hem İsrail hem Filistin halklarının ve üçüncü ülkelerin önde gelen konuşmacılarının katılımıyla gerçekleşti.

****************************************************************

BM Gerçekleri - FKÖ’nün gözlemci statüsü onaylandı

Genel Kurul, 22 Kasım 1974’te kabul edilen bir kararla, Filistin Kurtuluş Örgütü’nü oturumlara ve Genel Kurul çalışmalarına Gözlemci statüsü ile katılmaya davet etti.

Genel Kurul,

Filistin Meselesini göz önünde bulundurarak,

Birleşmiş Milletler Antlaşması’nda belirtilen evrenselliği dikkate alarak,

12 Aralık 1973 tarih ve 3102 (XXVIII) sayılı kararı anımsayarak,

Ekonomik ve Sosyal Konseyin 14 Mayıs 1974 tarih ve 1835 (LVI) sayılı ve 15 Mayıs 1974 tarih ve 1840 (LVI) sayılı kararları   dikkate alarak,

Silahlı Çatışmalarla İlgili Uluslararası İnsani Hukukun Tasdik ve Gelişimi Diplomatik Konferansı, Dünya Nüfus Konferansı ve Dünya Gıda Konferansına Filistin Kurtuluş Örgütü'nün davet edildiğinin altı çizilerek,

Ayrıca Deniz Hukuku Üçüncü Birleşmiş Milletler Konferansının  Filistin Kurtuluş Örgütü’nü müzakerelerine gözlemci olarak katılmaya davet ettiğini belirterek,

1. Filistin Kurtuluş Örgütü’nü oturumlara ve Genel Kurulun çalışmalarına gözlemci yetkisiyle katılmaya davet eder,

2. Filistin Kurtuluş Örgütü’nü oturumlara ve Genel Kurulun nezareti altında toplanan tüm uluslararası konferansların çalışmalarına gözlemci konumunda katılmaya davet eder,

3. Filistin Kurtuluş Örgütü’nün oturumlara ve Genel Kurulun nezareti altında toplanan tüm uluslararası konferansların çalışmalarına gözlemci konumunda katılmaya hak kazandığını göz önünde bulundurur,

4. Genel Sekreter’den hali hazırdaki kararın uygulanması için gereken adımları atmasını talep eder.

 

A/RES/3237(XXIX), 22 Kasım 1974
****************************************************************

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM